Check hier welk denkpatroon jij hebt… En doe je voordeel met de tips!

Hoewel het op het eerste gezicht misschien hetzelfde lijkt – je bent immers ergens in je hoofd mee bezig – is er een groot verschil tussen gezond reflecteren, over-analyseren en piekeren. Het ene helpt je vooruit, terwijl het andere juist energie kost en je vast laat lopen. In deze blog ontdek je hoe je de verschillende denkpatronen herkent.

Stel je eens voor: je hebt een belangrijk gesprek gehad met je leidinggevende. Aan het einde van het gesprek zegt hij dat hij later nog op een aantal punten bij je terugkomt. Vervolgens loop je terug naar je werkplek.

Wat gebeurt er dan in jouw hoofd?

Lees de 3 voorbeelden hieronder en ontdek welk denkpatroon het meest op jou van toepassing is.

1. Je schiet in de piekermodus

Je denkt bijvoorbeeld:

‘Waarom wil hij later terugkomen op die punten? Misschien ben ik niet goed genoeg. Wat als hij ontevreden is? Straks raak ik mijn baan kwijt. Had ik tijdens het gesprek maar iets anders gezegd…, enz.’

Bij piekeren draait het denken niet om oplossingen, maar om zorgen. Je gedachten blijven rondjes draaien en richten zich op alles wat er mis zou kunnen gaan.

Kenmerken van piekeren zijn:

• Je denkt voortdurend aan mogelijke problemen of rampscenario’s.
• Gedachten herhalen zich zonder dat je nieuwe inzichten krijgt.
• Je denkt vaak in termen van ‘wat als…’, ‘stel dat…’ of ‘had ik maar…’.
• Het denken stopt niet vanzelf.
• Je komt niet tot een oplossing of besluit.
• Het veroorzaakt spanning, stress en onrust.

2. Je reflecteert op een gezonde manier op het gesprek

Je denkt bijvoorbeeld:

‘Mijn leidinggevende wil later terugkomen op een aantal punten. Ik weet nog niet precies wat hij bedoelt. Ik bedenk een paar mogelijke verklaringen, noteer eventuele vragen en wacht het vervolggesprek af.’

Gezond reflecteren helpt je om situaties beter te begrijpen en vervolgstappen te bepalen. Je denkt na met een duidelijk doel voor ogen en komt uiteindelijk tot een conclusie, beslissing of actie.

Kenmerken van gezond reflecteren zijn:

· Je denkt na om iets te begrijpen, op te lossen of te plannen.
· Je onderzoekt verschillende mogelijkheden.
· Je trekt een conclusie of neemt een beslissing.
· Je kunt stoppen met denken zodra je voldoende informatie hebt.
Het geeft overzicht, duidelijkheid en rust.

3. Je gaat het over-analyseren

Je denkt bijvoorbeeld:

‘Wat bedoelde mijn leidinggevende precies met ‘een aantal punten’? Misschien doelt hij op dit project, op dat plan, op deze rapportage, die presentatie, of op hoe ik functioneer…’ Je duikt vervolgens in al die zaken om in gedachten alles op een rij te zetten en uit te diepen. Je bijt je vast in het ene detail na het andere om klaar te zijn voor ieder scenario dat zich zou kunnen aandienen als je leidingevende opnieuw een gesprek met je aangaat.

Over-analyseren lijkt op reflecteren, maar het verschil zit in de hoeveelheid tijd en energie die je erin stopt. Je blijft zoeken naar meer informatie, meer verklaringen of de perfecte oplossing. Daardoor kom je uiteindelijk niet verder.

Kenmerken van over-analyseren zijn:

• Je wilt eerst alle informatie hebben voordat je een beslissing neemt.
• Je blijft zoeken naar meer informatie en de perfecte oplossing.
• Je bekijkt dezelfde situatie steeds opnieuw vanuit verschillende perspectieven.
• Je blijft twijfelen en controleren.
• Beslissingen nemen wordt lastig.
• Het kost veel tijd en energie.

Zo doorbreek je piekeren en over-analyseren

Herken je jezelf regelmatig in piekeren of over-analyseren? Dan kunnen deze tips helpen.

1. Vraag jezelf af: wat is het doel van mijn denken?
Levert het denken mij een oplossing, beslissing of concrete actie op? Zo niet, dan is de kans groot dat je aan het piekeren of over-analyseren bent. Stop hiermee door iets actiefs te gaan doen waarbij je je zintuigen aan het werk zet. Denk aan koken, muziek maken, een boek lezen, schilderen of een andere creatieve bezigheid.

2. Schrijf je gedachten op
Door gedachten op papier te zetten, creëer je afstand en overzicht. Wat in je hoofd een wirwar lijkt, wordt vaak een stuk duidelijker zodra je het opschrijft.

3. Stel een tijdslimiet
Geef jezelf vijftien minuten om ergens over na te denken. Is die tijd voorbij? Neem dan een besluit of laat het onderwerp los.

4. Richt je op wat je kunt beïnvloeden
Besteed je tijd en energie alleen aan nadenken over zaken waar je daadwerkelijk invloed op kunt uitoefenen. Gaat het over iets waar je geen zeggenschap over hebt? Richt je aandacht dan op iets dat je wel kunt sturen. Maak bijvoorbeeld een lijstje van alles in je leven waar je dankbaar voor bent (denk aan een dak boven je hoofd, eten, water, vrienden, een vakantie of andere activiteit waarbij je het naar je zin had, enz.)

5. Stel een daad
In actie komen brengt vaak meer duidelijkheid dan eindeloos nadenken. Voorbeelden van actie zijn: vragen om verduidelijking als dat kan helpen in je denkproces, een keuze maken, of letterlijk in beweging komen door middel van wandelen, hardlopen of een andere sport beoefenen.

Doe voortaan deze check:

Merk je vandaag dat je ergens veel mee bezig bent? Stel jezelf dan deze vraag: ‘Brengt dit denken mij dichter bij een oplossing, of draai ik vooral rondjes in mijn hoofd?’

Het antwoord geeft vaak direct inzicht. Ben je gezond aan het reflecteren, aan het over-analyseren of ben je terechtgekomen in een piekerspiraal…

Bewustwording is de eerste stap naar meer rust en grip op je gedachten. Wil je hiermee verder aan de slag? En alles leren over het managen van je denken in een richting die je wél iets oplevert?

Start dan met onze online training Stoppen met Piekeren

Er is ook een online training Stoppen met Piekeren speciaal voor Jongeren

Liever werken aan jezelf  in een kleine groep op onze locatie? Kies dan voor Groepstraining.

Eén op één Persoonlijke Coaching is ook mogelijk

Of lees het boek: Meester over je gedachten; de bestseller die je inzichten en tools geeft om je denken te sturen in een richting die je gelukkiger en meer succesvol maakt in alles wat je doet.