Waarom verlegenheid geen karaktertrek is (en wat wél werkt)

Voel jij je regelmatig verlegen in sociale situaties? Dan denk je misschien dat dit gewoon bij je hoort. Dat je introvert bent, of dat je eerst zelfverzekerder moet worden voordat het makkelijker wordt. Maar verlegenheid is geen eigenschap, of persoonlijkheidskenmerk. Het is een mentale focusfout. En dat is goed nieuws, want waar je aandacht heengaat is iets dat je kunt leren veranderen.

Bekijk de video

Waarom verlegenheid niets zegt over wie jij bent

Wanneer je verlegen bent, gebeurt er iets heel specifieks: je aandacht verschuift naar binnen. Je bent bezig met jezelf:

Hoe kom ik over?

Wat vinden ze van mij?

Zeg ik wel het juiste?

Sta ik niet raar?

Je gaat jezelf observeren en managen. In plaats van aanwezig te zijn in het moment, ben je continu bezig met hoe je functioneert. Die innerlijke focus zorgt ervoor dat er geen ruimte is voor contact met de ander of met de situatie. En dat veroorzaakt spanning, blokkades en ongemak. Het is belangrijk om te weten dat dit niets te maken heeft met jouw sociale vaardigheden, je karakter of hoe waardevol je bent als persoon. Het zegt alleen iets over waar je aandacht op dat moment naartoe gaat.

Waarom verlegenheid soms ineens verdwijnt

Mensen zijn zelden verlegen wanneer ze volledig opgaan in iets. Tijdens een goed gesprek. Op vakantie. Wanneer ze iemand helpen. Als ze geconcentreerd bezig zijn met een taak. Op zulke momenten denk je niet na over jezelf. Je bent gewoon aanwezig. Je aandacht is naar buiten gericht. Dat verklaart waarom verlegenheid soms spontaan verdwijnt. Niet omdat je ineens een ander mens bent, maar omdat je focus klopt.

Daarom zit de oplossing niet in harder oefenen, jezelf verbeteren of meer zelfvertrouwen proberen op te bouwen. De echte verandering ontstaat door één simpele verschuiving: van binnen naar buiten.

Zelfobservatie is geen oplossing; het is de oorzaak

Veel mensen proberen hun verlegenheid te overwinnen door met zichzelf bezig te zijn. Wat voel ik allemaal? Hoe kom ik over? Ze zeggen dingen tegen zichzef als: Ontspan je schouders, lach meer, zeg iets slims, kijk mensen aan. Maar hiermee maak je het probleem groter. Je kunt namelijk niet tegelijk jezelf controleren en managen én echt contact maken met de buitenwereld. Zodra je jezelf observeert;  hoe sta ik erbij, hoe klink ik, wat voel ik…, komt je brein in controlemodus. En controle blokkeert spontaniteit.

Zelfobservatie voelt dus logisch, maar is precies wat verlegenheid in stand houdt.

De doorbraak: verplaats je aandacht bewust

De oplossing ligt in een verschuiving van je aandacht van binnen naar buiten. Niet een beetje, niet af en toe, maar volledig. Richt je aandacht op de ander. Op wat er gebeurt. Op de situatie waarin je zit. Luister echt. Wees nieuwsgierig. En vooral: kijk om je heen. In het begin voelt dat onwennig. Je brein is gewend geraakt om je aandacht naar binnen te keren, maar zodra je aandacht naar buiten gaat, ontspant je systeem vrijwel direct. Niet omdat jij veranderd bent, maar omdat je focus weer klopt.

“Maar dan weet ik niet wat ik moet zeggen.” Dit hoor ik vaak, toch is het niet waar. Je brein is gemaakt om te reageren, af te stemmen en contact te maken. Dat doe je de hele dag vanzelf. Alleen op het moment dat je jezelf gaat controleren, blokkeer je dit natuurlijke proces. Je hoeft niets te bedenken. Wanneer je aandacht bij de ander is, ontstaan woorden vanzelf. Reacties komen spontaan in je op. Verlegenheid verdwijnt niet door controle, maar door vertrouwen.

Wacht niet op het juiste gevoel

Veel mensen wachten tot het goed voelt: nu ben ik mezelf, nu kan ik ontspannen. Maar zo werkt het niet. Het gevoel volgt altijd ná de actie. Eerst verplaats je je focus naar buiten. Dan ontspant je systeem. En pas daarna ontstaat het gevoel van rust of jezelf zijn. Nooit andersom. Als je blijft wachten tot het goed voelt, blijf je vastzitten in dezelfde cirkel.

Je hoeft niets te fixen. Wanneer je merkt dat verlegenheid opkomt, hoef je jezelf niet te analyseren of te verbeteren. Stel jezelf slechts één vraag: Waar is mijn aandacht? Is die op jezelf gericht? Dan verplaats je hem naar buiten. Naar de ander, naar je omgeving, naar wat er nu gebeurt. Meer is het niet. Geen trucjes, geen affirmaties, een persoonlijkheidsverandering, gewoon focus.

Als je merkt dat dit logisch klinkt, maar dat het je als het nodig is niet lukt om die verschuiving zelf te maken, dan helpen wij je graag. Niet door eindeloos oefenen of jou te veranderen, maar door samen je focus te corrigeren. Zodra jouw aandacht weer naar buiten gericht is, verdwijnt verlegenheid vanzelf.

Je kunt bijvoorbeeld aan de slag gaan met onze onlinetraining Verlegenheid. Vanuit huis, wanneer het jou het beste uitkomt en in je eigen tempo.
Naar onlinetraining Verlegenheid >>

Of kiezen voor training in een kleine groep >>

Persoonlijke 1 op 1 coaching is ook mogelijk >>