Assertiviteit: zeggen wat je feitelijk wilt zeggen

Een collega vraagt of je iets kunt overnemen. ‘Ja hoor’, zeg je. Pas als je weer achter je bureau zit, kijk je naar je eigen werk. Dat wordt vanavond. Je wist het eigenlijk al toen je ja zei.

Wat had je willen zeggen? Misschien gewoon: ‘Vandaag lukt het me niet.’ Dat is assertiviteit. Je geeft eerlijk antwoord en laat de ander vrij om te reageren. Ook als je weet dat die op een ander antwoord had gehoopt.

Wat is assertiviteit?

Assertiviteit betekent dat je opkomt voor jezelf en tegelijk rekening houdt met de ander. Je zegt wat je vindt, vraagt wat je nodig hebt en geeft aan waar jouw grens ligt. Dat kan op een rustige toon, in woorden die bij je passen.

Misschien gaat dat je op je werk makkelijk af. Daar durf je een besluit ter discussie te stellen. Maar vraagt je zus op zondag of je langskomt, dan hoor je jezelf alweer toezeggen. Juist bij iemand om wie je geeft, kan het lastig zijn om te zeggen wat je zelf wilt.

Het verschil tussen subassertief, assertief en agressief reageren

Sub assertief: Je laat de ander doorpraten. Je punt blijft liggen, terwijl je het belangrijk genoeg vond om te bespreken.
Assertief: Je zegt: ‘Ik wil dit nog even afmaken. Daarna hoor ik graag hoe jij ernaar kijkt.’
Agressief: Je valt uit: ‘Hou jij je mond eens. Je snapt er toch niks van.’ Je maakt het persoonlijk.

Hoe herken je subassertief gedrag?

Soms houd je al rekening met iemands reactie voordat je iets hebt gezegd. Je verwacht dat je collega teleurgesteld zal zijn. Of je ziet op tegen de discussie thuis. Dus houd je je mening voor je, slik je een vraag in of beloof je meer dan je wilt.

Voor de ander leek jouw ‘ja’ een afspraak. Jij ligt er die avond nog over na te denken. Gebeurt dat vaker, dan kan er ergernis ontstaan over iets waarvan de ander dacht dat je het prima vond.

Herken je dit? Doe de test: Grenzen aangeven >>

Wanneer wordt gedrag agressief?

Je kunt boos zijn en toch duidelijk zeggen wat je dwarszit. Het verschil zit in hoe je met de ander omgaat. Bij agressief gedrag zet je iemand onder druk, bijvoorbeeld door te kleineren, te dreigen of geweld te gebruiken. Misschien krijg je op dat moment je zin. Een volgende keer houdt de ander zijn bezwaren voor zich.

Druk kan ook minder opvallen. Passief-agressief gedrag zie je bijvoorbeeld wanneer iemand instemt met een besluit en de uitvoering vervolgens bewust vertraagt om zijn onvrede te laten merken. Bij emotionele chantage probeert iemand je via schuldgevoel van gedachten te laten veranderen. Je hebt al nee gezegd en krijgt te horen: ‘Na alles wat ik voor jou gedaan heb?’

Soms ontstaat agressie uit frustratie. Iemand krijgt een tegenvaller te horen en scheldt de medewerker aan de balie uit. Dat heet frustratieagressie. Dreigt iemand bewust om voorrang te krijgen, dan heet dat doelgerichte of instrumentele agressie.ææ

Hoe geef je op het juiste moment je grens aan?

Vaak weet je achteraf precies wat je had willen zeggen. Lastiger is het moment zelf. Vooral als iemand op een antwoord wacht. Gun jezelf dan de tijd om eerst te bedenken wat jij wilt. ‘Ik kijk even wat er al ligt. Ik kom er na de lunch op terug’ is ook een antwoord.

Assertief reageren hoeft weinig woorden te kosten. Welke woorden je kiest, hangt af van wat je wilt bereiken.

• Je wilt een avond voor jezelf. ‘Dank je voor de uitnodiging. Ik blijf vanavond lekker thuis.’
• Een opdracht is onduidelijk. ‘Wat wil je vrijdag precies van me hebben?’
• Een opmerking zit je dwars. ‘Toen je die grap maakte waar de klant bij was, voelde ik me voor gek staan. Wil je dat voortaan met mij apart bespreken?’
• Iemand geeft je kritiek. ‘Kun je me een voorbeeld geven?’ Zo kun je luisteren en daarna bepalen wat je ervan vindt.

Je mag ook terugkomen op een antwoord. Heb je vanmorgen te snel ja gezegd, loop dan nog even langs. ‘Ik zei dat ik het vandaag zou doen. Dat was te snel. Morgen heb ik er tijd voor.’ Daarmee geef je de ander gelegenheid om iets anders te regelen.

Lees meer over assertief communiceren.

Assertiever worden met MindTuning®

Bij MindTuning® beginnen we met de vraag ‘Wat wil je weer kunnen?’ Misschien wil je je uitspreken als je het ergens mee oneens bent. Of je wilt je grens kunnen aangeven en daarna samen gewoon verder praten. Ook als de ander even teleurgesteld is.

Denk eens aan het laatste gesprek waar je achteraf nog mee bezig was. Wat had je op dát moment willen zeggen? Precies daar begint het in de assertiviteitstraining. Je oefent met situaties uit je eigen leven, zodat je ook op het moment zelf kunt zeggen wat je bedoelt.

Wil je meer hulp van ons?

Dat kan op verschillende manieren: